Vervoer

Een van de dingen die geregeld moeten worden wanneer je 'op missie' bent, heb ik gemerkt, is je vervoer. Je kunt niet overal even op je fiets springen of een bus nemen, zoals in Nederland.

In Mandalay zijn er maar een paar stadsbussen, die alleen in het centrum een rondje rijden, langs bijvoorbeeld het ziekenhuis of naar een grote tempel. Daar zou je je als buitenlander ook niet zo gemakkeljk in voelen: altijd bomvol, of je zou er buitenaan kunnen gaan hangen zoals veel mensen doen. HET vervoermiddel in Mandalay is de 'motorbike'; vrijwel iedereen heeft er een (tenzij ze een auto bezitten). Ook mijn cursisten: de rechters, officieren van justitie, universitaire docenten en de jonge advocaten komen merendeels op hun brommer. Er is ook het fenomeen van 'motobike taxi', zelfs het hotel kan er een voor je boeken; ook ik heb meermalen achterop een brommer door de stad gecrosst. Een enkele rit kost dan meestal omgerekend ongeveer een euro. Het nadeel is dat je ze niet zomaar kunt vinden, ze rijden niet rond in de stad, evenmin als een gewone taxi trouwens; die moet je ook speciaal laten komen en die zijn dan ook nog eens relatief duur.

Dit alles in overweging nemend leek het mij een goed idee een fiets te kopen. Ik kan er ook wel een huren bij de hotelreceptie, voor 5 dollar per dag (wat hier duur is!), maar het leek mij handiger om er zelf een bij de hand te hebben. Had ik dat nu maar niet gedacht! Na enig vraag- en zoekwerk had ik een fietsenwinkel gevonden. De nieuwe middenklasse fiets die ik er voor 45 euro kocht bleek een brok ellende. Elk weekend stond ik weer bij de winkel om iets te laten repareren: losgeraakt zadel, niet werkend licht, geblokkeerd voorwiel, zwiebelend achterwiel. De totale fiets is in de loop van de weken in de revisie geweest. Mijn zaterdagse of zondagse fietstochtjes gingen standaard langs de fietsenwinkel of de fietsenmaker; twee keer kwam ik er lopend aan vanwege ketting die er onderweg af was gegaan. Die bezoekjes aan de fietsenmaker waren ook wel weer een bron van verwondering en vermaak. Het pijpenla winkeltje staat zo bomvol dat reparaties op het trottoir moeten worden uitgevoerd (zie foto's). Ik zit daar dan geduldig op een laag mintgroen plastic krukje bij te wachten en zie de wereld van Mandalay aan mij voorbijtrekken.

Het was mijn opzet om bij mijn vertrek de fiets te verkopen, maar dat gaat niet lukken: de andere consultants in het hotel hebben er al een of hoeven er niet een, en de fietsenzaak wil hem niet terugnemen (ik begrijp nu ook wel waarom...). Maar bovendien wil ik natuurlijk geen geld vragen voor een slechte kwaliteit fiets. Ik heb nu bedacht hem te schenken aan Bramaso, die sociale instelling waar ik de junior private lawyers lesgeef. Die mag hem dan aan een arm gezin geven die hem kan gebruiken of (in onderdelen) verkopen.

Naar mijn diverse lessen ga ik overigens niet op de fiets (ik zou de halve tijd ook te laat komen vanwege defecten onderweg...). De drie locaties hebben elk aangeboden mij te halen en brengen met de auto van een van de cursisten. Wel zo handig als je een longyi en teenslippers aan hebt.

Om 6.45 uur rijdt er een auto van het High Court voor. Ik weet nooit van te voren welke rechter aan de beurt is. Het kan de Chinese mevrouw Lay Kyi zijn, met haar wrakke autootje waar de gaten in vallen, wel met chauffeur. Het kan de stugkijkende zwijgzame rechter zijn, met zijn twee dochters achterin, die even Engels willen converseren met mij. Het kan de hartelijke mevrouw Phyu Pya Aye zijn, die de man achter het stuur voorstelde als 'my better half'. Of het kan de zorgelijk kijkende meneer Kyaw Soe Nyut zijn, die meestal gestresst is omdat hij wat laat is, en onlangs wat ziekjes en teneergeslagen omdat zijn vrouw een paar dagen naar haar geboortedorp was. Ik krijg van hem nooit reactie op mijn poging tot een gesprek, maar na een minuut of tien zwijgen heeft hij blijkbaar genoeg moed en energie verzameld om een volzin te produceren als 'What do you think of traditional Myanmar culture?'. En daar moet ik dan voor 7 uur s ochtends al een mooi antwoord op verzinnen....

Van de rechters loop ik voor de volgende les naar een ander gebouw op het terrein. Uiteraard word ik als Teacher dan geescorteerd: de koningin staat, zit, loopt immers nooit alleen. Zoals ze het hier zeggen: 'We will send you', dat wil zeggen: we brengen u weg. Een van de vrouwelijke rechters loopt mee, en draagt mijn tas. Halverwege staan er al twee studenten van mijn volgende groep te wachten, aan wie ik en mijn tas worden overgedragen. Na afloop van deze les aan de officieren van justitie brengt een van de Assistant Directors mij weer naar het hotel, zelf achter het stuur, in respectievelijk zijn (zwarte) of haar (witte) Toyota, beide glimmend nieuw. Het portier wordt voor mij opengehouden, ik mag voorin. Er rijdt altijd iemand mee, die met mijn tas op de achterbank zit.

Rond 13.30 uur komt er een auto om mij naar de rechtenfaculteit te rijden. Dat kan dan het gammele geval van Dr Yin Minn Soe zijn, een mooie jonge vrouw, die zelf achter het stuur zit, links in dit geval, zoals bij ons (de meeste auto's hebben het stuur rechts, hoewel het verkeer rechts rijdt). Zij draagt altijd een soort lange katoenen handschoenen (zie foto) tegen de zon, om haar onderarmen mooi blank te houden. Je ziet daar ook veel vrouwen op brommers mee, die dan ook nog een slabbetje onder de kin hebben om hun hals tegen de zon te beschermen (zie foto).

Zij is een van de twee in de universiteitsgroep die een auto heeft, de rest komt op de brommer. Als zij een keer niet kunnen, wordt er een taxi gehuurd. Altijd zitten er twee of drie dames van de groep achterin (Teacher mag natuurlijk voorin zitten). Ik dacnt eerst dat die ook opgehaald waren of weggebracht moesten worden, maar die komen gewoon voor de gezelligheid mee. Er heerst vaak een giechelig sfeertje: waarschijnlijk 'spijbelen' ze van hun 'duties': 'Meneer, ik moest echt Teacher even wegbrengen'. Maar goed, het is nog functioneel ook: extra gelegenheid voor hen om wat Engels te spreken.

Voor mijn avondles (hier noemen ze het vanaf 16.00 uur al 'evening') word ik altijd opgehaald door Tin Moe Khing in haar schattige kleine autootje met Mickey Mouse stoelbekleding, en stuurhoes met een patroon van Minnie Mouse oortjes. Disney figuren, en ook andere kinderlijke figuurtjes als Hello Kitty, zijn hier reuze in trek. Toen we het daar in de les eens over hadden (je moet toch ergens over praten om spreekvaardigheid te oefenen...) viel ook steeds een naam die klonk als Poetsj Beh. Ik vroeg of ze daar eens een plaatje van wilden meenemen: het bleek Winnie the Pooh te zijn.

Ook houdt men erg van (vaak enorme) pluchen knuffels in felle kleuren. Tin Moe Khing, toch een 'advocate' = senior advocaat van rond de 30, heeft altijd een grote wiite beer op de stoel naast haar in de auto zitten. Omdat ik ook voorin ga zitten, neem ik dan de beer maar op schoot. Toen ik de eerste keer met beer en al uitstapte, en hem aan de wachtende jonge advocaten voorstelde als 'our new student', kwamen ze niet mee bij van het lachen.

Zo wordt zelfs vervoer een bron van amusement.